14 मार्च 2026 · 14 March 2026अर्थव्यवस्था⭐ परीक्षा में महत्वपूर्ण
राजकोषीय स्वास्थ्य सूचकांक 2026
Fiscal Health Index 2026
FHI — NITI आयोग द्वारा राज्यों की राजकोषीय स्थिरता का डेटा-आधारित मूल्यांकन।
मुख्य तथ्य
- •राजकोषीय स्वास्थ्य सूचकांक 2026।
- •नीति आयोग द्वारा; राज्यों का राजकोषीय आकलन।
- •मानक — व्यय गुणवत्ता, राजस्व, ऋण स्थिरता।
- •उद्देश्य — स्वस्थ राजकोषीय प्रबंधन; प्रतिस्पर्धी संघवाद।
- •राजकोषीय संघवाद व FRBM अनुशासन।
राजकोषीय स्वास्थ्य सूचकांक (Fiscal Health Index) 2026 चर्चा में रहा। नीति आयोग द्वारा जारी यह सूचकांक राज्यों के राजकोषीय प्रदर्शन का आकलन करता है — व्यय की गुणवत्ता, राजस्व जुटाव, राजकोषीय विवेक, ऋण स्थिरता व ऋण सूचकांक जैसे मानकों पर। इसका उद्देश्य राज्यों के बीच स्वस्थ राजकोषीय प्रबंधन व प्रतिस्पर्धी संघवाद को बढ़ावा देना है। मज़बूत राजकोषीय स्वास्थ्य पूँजीगत व्यय, सामाजिक क्षेत्र निवेश व सतत विकास की क्षमता बढ़ाता है। यह राजकोषीय संघवाद, FRBM अनुशासन व सहकारी संघवाद से जुड़ा है।
🎯 परीक्षा में कैसे आएगा
FHI, NITI आयोग व राजकोषीय संघवाद अर्थव्यवस्था में महत्वपूर्ण हैं।
📚 संबंधित स्थायी GK
राजकोषीय स्वास्थ्य सूचकांक — नीति आयोग; राज्यों का आकलन। मानक — व्यय गुणवत्ता, राजस्व, ऋण स्थिरता। FRBM; प्रतिस्पर्धी संघवाद।
✨ RajAI— RAS Prelims Expert