मुख्य सामग्री पर जाएं
राष्ट्रीय · रक्षा

भारत की 'चतुर्भुज सुरक्षा ग्रिड' व स्मार्ट बॉर्डर सुरक्षा परियोजना

30 मई 2026 · Raj Study संपादकीय टीम

याद रखें · एक पंक्ति में

BSF — भारत-पाक व भारत-बांग्लादेश सीमा रक्षक; वाइब्रेंट विलेजेज प्रोग्राम सीमावर्ती गांवों हेतु।

क्या हुआ

भारत के 'चतुष्कोणीय सुरक्षा ग्रिड' व स्मार्ट सीमा सुरक्षा परियोजना की चर्चा हुई। यह भारत की सीमाओं की निगरानी व सुरक्षा को आधुनिक, एकीकृत व तकनीक-आधारित बनाने का प्रयास है। इसमें सेंसर, CCTV/थर्मल कैमरे, रडार, ड्रोन, उपग्रह निगरानी, घुसपैठ-रोधी अलार्म व कमांड-कंट्रोल केंद्रों का एकीकृत नेटवर्क ('स्मार्ट फेंसिंग'/CIBMS — व्यापक एकीकृत सीमा प्रबंधन प्रणाली) शामिल होता है, ताकि घुसपैठ, तस्करी व आतंकवाद को रोका जा सके। यह सीमा बलों (BSF, ITBP, SSB) की क्षमता बढ़ाता है। यह राष्ट्रीय सुरक्षा, सीमा प्रबंधन व रक्षा प्रौद्योगिकी से जुड़ा है।

मुख्य तथ्य

  1. 1'चतुष्कोणीय सुरक्षा ग्रिड' व स्मार्ट सीमा सुरक्षा।
  2. 2तकनीक-आधारित एकीकृत सीमा निगरानी।
  3. 3सेंसर, CCTV/थर्मल, रडार, ड्रोन, उपग्रह।
  4. 4CIBMS; घुसपैठ/तस्करी/आतंकवाद रोकथाम।
  5. 5सीमा बल — BSF, ITBP, SSB।

परीक्षा में ऐसे पूछा जा सकता है

सीमा सुरक्षा बल, सीमा प्रबंधन व योजनाएं आंतरिक सुरक्षा में पूछी जाती हैं।

स्थायी GK: स्मार्ट सीमा सुरक्षा — CIBMS; सेंसर/CCTV/ड्रोन/रडार। सीमा बल — BSF, ITBP, SSB। घुसपैठ/तस्करी रोकथाम। गृह मंत्रालय।

इसी विषय पर और

इस विषय को और गहराई से पढ़ें