10 अप्रैल 2026 · 10 April 2026
CAPF (सामान्य प्रशासन) अधिनियम, 2026
CAPF (General Administration) Act, 2026
अधिनियम — 5 CAPF (BSF, CRPF, CISF, ITBP, SSB) में शीर्ष पद IPS हेतु आरक्षित; MHA परिभाषक निकाय।
मुख्य तथ्य
- •CAPF (सामान्य प्रशासन) अधिनियम, 2026।
- •CAPFs — CRPF, BSF, CISF, ITBP, SSB, NSG (गृह मंत्रालय)।
- •आंतरिक सुरक्षा, सीमा रक्षा, आतंकवाद-रोधी।
- •प्रशासन/सेवा-शर्तों का मानकीकरण; कर्मी कल्याण।
- •बलों की कार्यकुशलता व मनोबल।
केंद्रीय सशस्त्र पुलिस बल (सामान्य प्रशासन) अधिनियम, 2026 की चर्चा हुई। केंद्रीय सशस्त्र पुलिस बल (CAPFs) — CRPF, BSF, CISF, ITBP, SSB व NSG (असम राइफल्स अलग) — गृह मंत्रालय के अधीन आंतरिक सुरक्षा, सीमा रक्षा, आतंकवाद-रोधी, VIP/प्रतिष्ठान सुरक्षा व आपदा प्रतिक्रिया में महत्वपूर्ण भूमिका निभाते हैं। यह अधिनियम CAPFs के सामान्य प्रशासन, सेवा-शर्तों, अनुशासन, कर्मियों के कल्याण व समान प्रशासनिक ढाँचे को सुव्यवस्थित/मानकीकृत करने के लिए है। यह बलों की कार्यकुशलता, मनोबल व सुशासन को बढ़ाता है। CAPFs भारत की आंतरिक सुरक्षा की रीढ़ हैं। यह राजव्यवस्था, आंतरिक सुरक्षा व प्रशासन से जुड़ा है।
🎯 परीक्षा में कैसे आएगा
CAPF, IPS प्रतिनियुक्ति व आंतरिक सुरक्षा बल राजव्यवस्था/सुरक्षा में पूछे जाते हैं।
📚 संबंधित स्थायी GK
CAPFs — CRPF, BSF, CISF, ITBP, SSB, NSG; गृह मंत्रालय। आंतरिक सुरक्षा/सीमा रक्षा। सेवा-शर्तें/प्रशासन मानकीकरण। कर्मी कल्याण।
✨ RajAI— RAS Prelims Expert